COP en SCOP zijn de belangrijkste maatstaven voor het rendement van een warmtepomp. Wij leggen precies uit wat ze betekenen, welke waarden goed zijn en hoe u uw SCOP kunt verbeteren.
De kerngetallen van uw warmtepomp.
COP staat voor Coefficient of Performance en is de meest gebruikte maatstaf om het momentane rendement van een warmtepomp uit te drukken.
De COP geeft aan hoeveel warmte-energie een warmtepomp afgeeft in verhouding tot de elektrische energie die hij verbruikt. Een warmtepomp met een COP van 4 levert voor elke kilowattuur (kWh) stroom maar liefst 4 kWh warmte op. De overige 3 kWh komt gratis uit de buitenlucht of de bodem — afhankelijk van het type warmtepomp.
Dit maakt warmtepompen fundamenteel anders dan elektrische kachels of weerstandsverwarming, die een COP van maximaal 1 hebben. Een warmtepomp is dus altijd efficiënter dan direct elektrisch verwarmen, zolang de COP boven de 1 ligt.
De COP wordt berekend met een eenvoudige formule:
COP = Geleverde warmte (kWh) ÷ Verbruikte elektriciteit (kWh)
Voorbeeld: een warmtepomp die 5 kWh warmte levert en daarvoor 1,25 kWh elektriciteit verbruikt, heeft een COP van 4,0 (5 ÷ 1,25 = 4).
De COP is sterk afhankelijk van de buitentemperatuur en de gewenste aanvoertemperatuur van het verwarmingssysteem. Hoe hoger de buitentemperatuur en hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe hoger de COP.
| COP-waarde | Kwalificatie | Energiebesparing t.o.v. gas |
|---|---|---|
| Onder 2,5 | Matig — verbetering mogelijk | Beperkt |
| 2,5 – 3,5 | Gemiddeld — acceptabel | 50–65% |
| 3,5 – 4,5 | Goed — boven gemiddeld | 65–75% |
| 4,5 – 5,5 | Uitstekend — toprendement | 75–82% |
| Boven 5,5 | Topprestatie (zacht weer) | Meer dan 82% |
Moderne lucht/water warmtepompen halen bij +7°C buitentemperatuur en een aanvoertemperatuur van 35°C doorgaans een COP van 4,0 tot 5,2. Dit zijn de testomstandigheden die fabrikanten gebruiken in hun specificaties (A7/W35).
SCOP staat voor Seasonal Coefficient of Performance, ofwel het seizoensgebonden rendement. Waar de COP het rendement op één specifiek moment aangeeft, berekent de SCOP het gemiddelde rendement over een volledig stookseizoen — rekening houdend met alle buitentemperaturen en bedrijfsomstandigheden gedurende het jaar.
De SCOP is daardoor een veel realistischere maatstaf dan de COP. Fabrikanten zijn verplicht de SCOP te vermelden in hun productinformatie, en het is de waarde die wordt gebruikt voor energie-etiketten en subsidieberekeningen.
| Kenmerk | COP | SCOP |
|---|---|---|
| Definitie | Momentaan rendement | Jaarlijks gemiddeld rendement |
| Meetcondities | Vaste temperatuur (bijv. A7/W35) | Gemiddeld klimaatprofiel (Europa) |
| Betrouwbaarheid | Minder representatief | Betere indicatie jaarverbruik |
| Gebruik | Vergelijking op één moment | Energieklasse, subsidieberekening |
Een warmtepomp presteert niet het hele jaar hetzelfde. In de zomer, wanneer de buitentemperatuur hoog is, kan de COP oplopen tot 5 of zelfs hoger. In de winter, bij vorst, daalt de COP aanzienlijk. Moderne lucht/water warmtepompen werken nog effectief tot -20°C, maar het rendement bij -10°C ligt typisch op COP 2,0 tot 2,5.
De SCOP middelt al deze variaties uit en geeft daarmee een eerlijk beeld van het werkelijke energiegebruik over het hele jaar. Voor een gemiddeld Nederlands klimaat (klimaatzone Straatsburg in de Europese normering) geldt:
Voor een lucht/water warmtepomp die in Nederland wordt gebruikt, gelden de volgende richtlijnen:
Moderne hybride warmtepompen hebben doorgaans een SCOP van 3,5 tot 4,2. All-electric warmtepompen met vloerverwarming kunnen SCOP-waarden van 4,0 tot 4,8 behalen, omdat de lage aanvoertemperatuur (30–35°C) het rendement sterk bevordert.
De SCOP van een warmtepomp is niet alleen afhankelijk van het apparaat zelf — de installatie, het verwarmingssysteem en het gebruik hebben een grote invloed op het werkelijke jaarrendement. Met de juiste maatregelen kunt u de SCOP significant verbeteren.
De aanvoertemperatuur is de temperatuur van het water dat de warmtepomp naar de radiatoren of vloerverwarming stuurt. Hoe lager deze temperatuur, hoe hoger de COP en SCOP. Vloerverwarming werkt op 30–35°C, wat ideaal is voor warmtepompen. Conventionele radiatoren werken vaak op 70–80°C, wat het rendement sterk verlaagt.
Door uw radiatoren te vervangen door grotere modellen (of vloerverwarming te installeren) kunt u de aanvoertemperatuur verlagen en daarmee de SCOP met 0,5 tot 1,0 punt verhogen.
Een goed geïsoleerde woning heeft minder verwarming nodig en maakt het mogelijk om bij een lagere aanvoertemperatuur comfortabel te blijven. Dakisolatie, spouwmuurisolatie en HR++ glas zijn de meest effectieve maatregelen om de vraag naar warmte te verlagen en daarmee de SCOP te verbeteren.
De stooklijn bepaalt bij welke buitentemperatuur de warmtepomp welke aanvoertemperatuur levert. Een onjuist ingestelde stooklijn leidt tot te hoge aanvoertemperaturen en daarmee een lagere SCOP. Een goede installateur zoals HanVos stelt de stooklijn nauwkeurig in op uw woning en verwarmingssysteem.
Een warmtepomp met vervuilde filters of een lage koudemiddeldruk presteert minder goed. Jaarlijks onderhoud door een gecertificeerde installateur houdt het systeem in optimale conditie. Wij adviseren een onderhoudsbeurt elke 1 tot 2 jaar voor optimaal rendement.
Een slimme thermostaat die de binnentemperatuur optimaal regelt en anticipeert op buitentemperatuurwisselingen, helpt onnodige opstart- en uitschakelcycli te voorkomen. Warmtepompen werken het efficiëntst als ze continu op een laag vermogen draaien, in plaats van steeds volledig aan en uit te schakelen.
Het type warmtepomp heeft grote invloed op de haalbare COP en SCOP. Hier leest u wat u per type kunt verwachten.
Combineert warmtepomp met bestaande cv-ketel. Warmtepomp actief bij gunstige temperaturen, ketel bij vorst.
Volledig elektrisch, geen gasaansluiting meer nodig. Ideaal bij lage aanvoertemperatuur (vloerverwarming).
Specifiek voor warm tapwater. Hogere temperaturen vereist, maar alsnog veel efficiënter dan elektrische boiler.
Wij berekenen vooraf de benodigde warmtevraag en de haalbare SCOP voor uw specifieke woning en situatie.
Na installatie stellen wij de stooklijn en bedrijfsparameters nauwkeurig in voor maximaal rendement in uw woning.
Via de app van uw warmtepomp kunt u het actuele rendement en energieverbruik realtime volgen en bijsturen.
Met een onderhoudscontract houden wij uw warmtepomp in topconditie voor een hoge SCOP over de volledige levensduur.
Wil u weten welk rendement u kunt verwachten in uw specifieke situatie? Wij berekenen de haalbare SCOP op basis van uw woning en verwarmingssysteem.
Vul het formulier in — wij reageren binnen 1 werkdag met een persoonlijk advies.